AVM ÇALIŞANLARI ya da MODERN KÖLELER

İrfan ÇEP 


Yazmasam olmayacak.
AVM, süpermarket, zincir market.. hepsi çağın gerçeği.
10 günlük tatil bitmek üzere.
Biliyor musunuz yarın (bayramın ikinci günü) neredeyse tüm AVM’ler açık olacak.
Evde ya da tatil beldelerinde olalım, "bunaldık" diye akın akın oralara koşacağız.
Üç tur atıp arabamıza yer bulacak, sonra amaçsızca reyonlara dağılacağız.
Kafeteryanın önünde sabırla önce kasa kuyruğuna, sonra tost-hamburger kuyruğuna gireceğiz.
Gözümüz, kan ter içinde işini yapan özel kıyafetli aşçının elinde olacak:
“-Şu salladığı kaptan biraz daha çok ketçap dökse, mayonez sıksa”
Elimizdekiler soğurken nihayet oturacak bir yer bulacağız.
Daha arife günü orada idik.
Bayramlık almıştık belki.
Kırk çeşidi indirtip açıp, kırkbirincide.
Ya da almamıştık..
O kız, o oğlan, o reyon görevlisi en ufak bir bıkkınlık-usanç emaresi göstermeden hizmet sunmuşlardı bizlere.
Sabırla, parlak ampuller altında ve her saniyesinde patron tarafından kamerada izlendiği ya da izlettirildiğini bilerek.
Patron demişken burada bir dursak mı yoksa sonraya mı bıraksak.
Önüne gelen, parsel parsel tarım arazilerini betonla kaplayıp AVM açamaz bu ülkede. 
Sırtını iktidara dayayan, belediye başkanını kendine gizli-açık ortak yapan -yerli/yabancı fark etmez- büyük sermaye hariç.
Kabul etmek lazım ki istihdama çok büyük katkıları var, iktidarlar nazarında da büyük hatırları var.
Çalışma yasaları onlar için “esnetildi” defalarca. Esnek kölelik getirildi.
Neyse konuyu dağıtmayalım.
AVM ÇALIŞANI İKİ NOKTA ÜST ÜSTE
-Asgari ücretlidir.
-Oturamaz, dinlenemez, yaslanamaz.
-Bayramı-seyranı, ikramiyesi olmaz.
-Bir kısmı parttayım-pırttayım, adres belli olsun, ordayım demek için, bir kısmı “atanamamış” beklemek için, büyük çoğunluğu da ev geçindirmek için çalışmak zorundadır.
-Tamamı sendikasızdır.
-Tamamı iş güvencesizdir.
-Beğenmeyen gider, kapıda bekleyen gelir.
BAŞKA ÖZELLİKLERİ ve GÜZELLİKLERİ DE VAR MESELA
-Özenli giyinmek, bakımlı olmak zorundadırlar.
-Tarihi geçen yağlarla da, iadelik tavuklarla da pişse, -jet hızıyla- bir öğün yemek yeme hakları vardır.
-Memur 5’te işten çıkar, onlar gece 12’de.
-Kuru yerde hatta klimalı yerde çalışırlar ama bunun bir de yaz-kış gece 1’de gecekondudaki eve gitmesi vardır. 
-AVM Etiler’de de Tarabya’da da olsa onlar ancak Gazi Mahallesi ya da Zeytinburnu ayarında oturabilirler.
-Açık hedeftirler yani sürekli vitrindedirler. Herkes onlara bakabilirken onlar sadece işlerine bakabilirler ve içeride güvende olsalar da kapıdan çıkınca her şeyle karşılaşabilirler.
Ee. Ne olmuş, ne var yani dediğinizi duyar gibi oluyorum. Doğru, bir bakıma Türkiye’nin halleri.
Trafik polisi, sağlıkçı, acil servistekiler “bayramın birinci günü” de çalışıyorlar, ne var bunda diyebilirsiniz.
Ancaaak, 
Dünyayı bilmem ama bizde bu insanlar, AVM çalışanı bu yüzbinler “modern köle”dir arkadaşlar.
Evet. İnsan bayramda da –razı olursa- sıra ile çalışır. Çalıştırılabilir.
Resmi tatil günleri ve bayramda çalışanlar “iki buçuk yevmiye” alır-dı.(Evet o eskiden-di)
Ak kadrolar işbaşına gelmeden-di. 
Hatta enteresandır, Şu “Eyyy Kılıçtaroğlu” var ya, işte onun başında olduğu cehape zihniyetinin(!) 3.genel başkanı Rahmetli Ecevit çalışma bakanıyken getirmiş o hakları çalışanlarımıza. TÜRK-İŞ, DİSK, MİSK.. yıllarca o yasalarla toplu sözleşmeler bağıtlamışlar. Henüz çağ atlamayıp “bakkal amca”dan alış-veriş yaptığımız yıllardı o yıllar. Neyse.
AVM’lerin bir adı da “darphane” olsa gerekir. Harbi yüksek kâr eder, iyi para kazanırlar.
Adeta uçan kuşun onlara borcu vardır.
Ama, ne eder eder, vergi ödemezler. Trampa yaparlar ya da yeni mağaza açıp “gider” gösterirler.
Amaaan, kimsenin parası da zenginliği de bizi ilgilendirmez.
AMA BİRKAÇ SÖZÜM ve ÖNERİM OLACAK. GEREK AVM PATRONLARINA GEREK SİZLERE, BİZLERE
Lüks otel ve eğlence yeri çalışanları da yılbaşı ve diğer tatil gecelerinde eğlenmez, eğlendirirler. Ama duyarız. İşler hafifleyince patronlar çalışanları ve onların aileleri için de aynı şatafat ile program tertip eder, personeli yedirir, içirir, eğlendirirler.
Kamuda (hastane-trafik vb.) zorunlu nöbete kalanlar mesai farkları ile o ay neredeyse ÇİFT MAAŞ alırlar.
Beri yandakiler ise, esnek çalışma yasaları sayesinde(!) asgari ücretten başka tek kuruş fark alamazlar.
.
Ey sevgili patronlar. Ey istihdam yaratan güzide, hayırsever iş adamlarımız! Şehirlerimizin 49 yıllığına, 99 yıllığına sizlere kıyak geçilen hazine arazileri yüzünüze-gözünüze durmasın istiyorsanız, ne olur insaf edin. Reyonlarınızda çalışan insanlara emeklerinin hakkını ve özel günlerde çalıştırma farkını VERİN!

Sizler, bizler de ey dostlarım! AVM çalışanlarının cendereye kısmış bu halinin üzerine daha fazla gitmeyelim. Onlara zorluk çıkarmayalım. “Mecbursun” tavrında bulunmayalım. 
Almayacağımız ürünün özelliklerini laf olsun diye sormayalım. Kafa bulmayalım.
Gerekirse –ölmeyiz- böyle ekstra günlerde kıra-bayıra gidelim, evde oturalım, komşuya gidelim ama AVM’lerde gereksiz yoğunluk oluşturmayalım. Zira az da, çok da iş yapılsa onların alacağı ücret bellidir ve ne primleri ne bir fazla dilimleri vardır.
Bir lokma ekmek için, herkes bayram ederken bile saatlerce ayakta dikilenlere başka ne katkı yapabiliriz, bilemiyorum.
Emeğe saygı, insana saygı, patronlara insaf dilemekten gayrı.
Siz de duyun bunları ve çözüm üretin ey Türk siyasetinin yeni iddialıları, yeni ümitleri.
.
Sağlıcakla kalın.

Köşe Yazarları


SON ON PADİŞAH
Perşembe, 21 Mayıs 2020
...

An itibariyle ziyaretci sayısı:

214 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi